ونیر دندان چیست؟ | انواع (پرسلن و کامپوزیت)، مراحل و مزایا

ونیرهای دندانی (Dental Veneers) پوسته‌های نازک و همرنگ دندان هستند که به سطح جلویی دندان‌ها متصل می‌شوند تا ظاهر آن‌ها را بهبود بخشند. این پوسته‌ها معمولاً از پرسلن (سرامیک) یا رزین کامپوزیت ساخته می‌شوند. ونیر یک روش زیبایی رایج است که می‌تواند به سرعت و به صورت ایمن دندان‌های جلویی که ظاهر نامناسبی دارند را اصلاح کند.

کاربردهای ونیر دندان

بزرگترین مزیت ونیرها، بهبود ظاهر دندان‌ها و ایجاد یک لبخند یکدست، سفیدتر، و جذاب‌تر است. ونیرها برای درمان مشکلات زیبایی زیر به کار می‌روند:

• دندان‌های شکسته، لب‌پریده یا ترک‌خورده.

• پوشاندن لکه‌ها و تغییر رنگ شدید دندان‌ها که با روش‌های سفید کردن (بلیچینگ) قابل اصلاح نیستند .

• بستن شکاف‌ها و فاصله‌های ناخواسته بین دندان‌ها .

• اصلاح دندان‌های کوچک‌تر از حد معمول یا بدشکل (مانند دندان‌های میخی‌شکل).

• صاف کردن نامنظمی‌های جزئی و کجی خفیف دندان‌ها (که گاهی به آن «ارتودنسی فوری» گفته می‌شود).

• ونیرها ظاهر دندان را طبیعی جلوه می‌دهند .

• ونیرهای سرامیکی نسبت به مینای طبیعی دندان در برابر لکه مقاوم‌تر هستند.

• در مقایسه با روکش دندان، ونیرها نیاز به برداشتن مقدار کمتری از ساختار دندان دارند.

انواع ونیر دندان

ونیرها معمولاً از دو ماده اصلی ساخته می‌شوند: پرسلن (سرامیک) و رزین کامپوزیت. علاوه بر این، ونیرهای بدون تراش و متحرک نیز وجود دارند.

ونیرهای پرسلن (سرامیکی) قوی‌تر و بادوام‌تر از کامپوزیت هستند. همچنین، لمینت‌های سرامیکی نسبت به تغییر رنگ و لکه مقاوم‌ترند، در حالی که ونیرهای کامپوزیت بیشتر مستعد لکه‌دار شدن و تغییر رنگ هستند. ترمیم ونیر کامپوزیت آسان‌تر است.

مراحل قرار دادن ونیر

فرایند نصب ونیر بستگی به نوع انتخابی دارد:

مشاوره اولیه: دندانپزشک سلامت دندان‌ها و لثه‌ها را ارزیابی می‌کند و عکس‌های رادیولوژی (اشعه ایکس) می‌گیرد. مشکلات مانند پوسیدگی یا بیماری لثه باید قبل از درمان ونیر، رفع شوند. همچنین رنگ و شکل دندان‌ها با کمک بیمار انتخاب می‌شود .

آماده‌سازی دندان: برای ونیرهای سنتی (پرسلن)، دندانپزشک حدود نیم میلی‌متر یا بیشتر از مینای دندان را می‌تراشد. این کار اغلب با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و فرآیندی برگشت‌ناپذیر است .

قالب‌گیری و ساخت: در روش پرسلن، از دندان‌ها قالب‌گیری (اثر) می‌شود و به لابراتوار ارسال می‌گردد تا ونیرهای سفارشی ساخته شوند. این کار ممکن است 1 تا 2 هفته طول بکشد. در این فاصله ممکن است از ونیر موقت استفاده شود.

نصب نهایی: دندانپزشک ونیرهای نهایی را از نظر تناسب، شکل و رنگ بررسی می‌کند. دندان‌ها تمیز می‌شوند و سطح دندان برای چسبندگی بهتر، زبر می‌شود (اچینگ). سپس با استفاده از چسب مخصوص دندانی، ونیر به دندان متصل می‌شود و با نور ماوراء بنفش سفت می‌گردد. این جلسه معمولاً بیش از 2 ساعت طول نمی‌کشد.

در روش ونیر کامپوزیت، اغلب نیازی به قالب‌گیری نیست و دندانپزشک مواد رزین کامپوزیت را مستقیماً روی دندان آماده‌شده اعمال و شکل می‌دهد و با نور سفت می‌کند. این روش می‌تواند تنها در یک جلسه انجام شود.

مزایا و معایب ونیرهای دندانی

مزایای اصلی:

• بهبود زیبایی: مهم‌ترین مزیت، بهبود ظاهر دندان‌ها، ایجاد لبخندی سفیدتر، جذاب‌تر و یکدست است.

• ظاهر طبیعی: ونیرها به خوبی با دندان‌های طبیعی ترکیب می‌شوند و ظاهری واقعی دارند.

• حفظ ساختار دندان (نسبت به روکش): برای ونیرها، مقدار کمی از ساختار دندان تراشیده می‌شود، که روشی محافظه‌کارانه (Minimal-invasive) است.

• سرعت درمان (کامپوزیت): کامپوزیت ونیر معمولاً در یک جلسه انجام می‌شود.

معایب:

• برگشت‌ناپذیری: در ونیرها، به دلیل برداشتن مینای دندان، فرآیند برگشت‌ناپذیر است.

• حساسیت دندان: پس از برداشتن مینا، ممکن است دندان به گرما و سرما حساس شود.

• هزینه بالا: ونیرها معمولاً یک درمان زیبایی محسوب می‌شوند و اغلب تحت پوشش بیمه نیستند، و هزینه بالایی دارند.

• نیاز به تعویض: ونیرها طول عمر محدودی دارند و باید پس از مدتی (۵ تا ۲۰ سال بسته به نوع) تعویض شوند.

• عدم قابلیت سفید شدن: پرسلن با بلیچینگ سفید نمی‌شود. بنابراین، هر دندان طبیعی که ونیر نشود، باید قبل از نصب ونیرها سفید شود تا رنگ‌ها هماهنگ باشند.

مراقبت و افزایش طول عمر ونیرها

طول عمر ونیرها به عواملی چون کیفیت مواد، مهارت دندانپزشک، و مهم‌تر از همه، مراقبت‌های فردی بستگی دارد.
توصیه‌های مراقبتی:

بهداشت دهان و دندان: مسواک زدن دو بار در روز با مسواک نرم و خمیردندان فلورایدی، و استفاده منظم از نخ دندان ضروری است.

اجتناب از عادات مضر: از جویدن اشیاء سخت مانند ناخن، یخ، قلم یا استفاده از دندان‌ها برای باز کردن بسته‌بندی‌ها خودداری کنید.

نحوه غذا خوردن: غذاهای سفت را با دندان‌های عقبی بجوید و آن‌ها را خرد کنید. سعی کنید با دندان‌های جلو مواد غذایی سخت را گاز نگیرید.

محافظت در برابر سایش: اگر عادت به دندان قروچه یا فشردن دندان‌ها در شب دارید، حتماً از محافظ دندان یا اسپلینت استفاده کنید، زیرا این عادات به راحتی ونیرها را می‌شکنند.

کنترل مصرف مواد رنگ‌زا: اگرچه ونیرهای پرسلن مقاوم به لکه هستند، اما توصیه می‌شود مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های دارای رنگدانه قوی مانند قهوه، چای، شراب قرمز و انواع توت‌ها را محدود کنید. ونیرهای کامپوزیت به مرور زمان تغییر رنگ می‌دهند و حساسیت بیشتری به لکه شدن دارند.
در صورت کنده شدن یا شکستن ونیر، باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کرد تا دندان اصلی در معرض هوا و حساسیت قرار نگیرد.

مراقبت و افزایش طول عمر ونیرها

طول عمر ونیرها به عواملی چون کیفیت مواد، مهارت دندانپزشک، و مهم‌تر از همه، مراقبت‌های فردی بستگی دارد.

بهداشت دهان و دندان: مسواک زدن دو بار در روز با مسواک نرم و خمیردندان فلورایدی، و استفاده منظم از نخ دندان ضروری است.

اجتناب از عادات مضر: از جویدن اشیاء سخت مانند ناخن، یخ، قلم یا استفاده از دندان‌ها برای باز کردن بسته‌بندی‌ها خودداری کنید.

نحوه غذا خوردن: غذاهای سفت را با دندان‌های عقبی بجوید و آن‌ها را خرد کنید. سعی کنید با دندان‌های جلو مواد غذایی سخت را گاز نگیرید.

محافظت در برابر سایش: اگر عادت به دندان قروچه یا فشردن دندان‌ها در شب دارید، حتماً از محافظ دندان یا اسپلینت استفاده کنید، زیرا این عادات به راحتی ونیرها را می‌شکنند.

کنترل مصرف مواد رنگ‌زا: اگرچه ونیرهای پرسلن مقاوم به لکه هستند، اما توصیه می‌شود مصرف مواد غذایی و نوشیدنی‌های دارای رنگدانه قوی مانند قهوه، چای، شراب قرمز و انواع توت‌ها را محدود کنید. ونیرهای کامپوزیت به مرور زمان تغییر رنگ می‌دهند و حساسیت بیشتری به لکه شدن دارند.

در صورت کنده شدن یا شکستن ونیر، باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کرد تا دندان اصلی در معرض هوا و حساسیت قرار نگیرد.

پرسش و پاسخ‌های پرتکرار (FAQ) درباره ونیر دندان

• ونیر دندان چیست؟

پوسته‌های نازک و همرنگ دندان هستند که به سطح جلویی دندان‌ها متصل می‌شوند تا ظاهر و زیبایی آن‌ها را بهبود بخشند.

• ونیرها برای حل چه مشکلاتی استفاده می‌شوند؟

اصلاح دندان‌های شکسته، لب‌پریده، و ترک‌خورده؛ پوشاندن لکه‌ها و تغییر رنگ شدید؛ بستن شکاف‌ها بین دندان‌ها؛ و اصلاح نامنظمی‌های جزئی یا بدشکلی دندان‌ها.

• انواع اصلی ونیرها کدامند؟

ونیر پرسلن (سرامیکی) و ونیر کامپوزیت (رزین). همچنین ونیرهای بدون تراش (No-prep) نیز وجود دارند.

• طول عمر ونیر پرسلن (سرامیکی) چقدر است؟

معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سال، و در برخی موارد تا ۲۰ سال، با مراقبت مناسب.

• طول عمر ونیر کامپوزیت چقدر است؟

معمولاً ۵ تا ۷ سال.

• کدام نوع ونیر مقاوم‌تر در برابر لکه و تغییر رنگ است؟

ونیرهای پرسلن (سرامیکی) نسبت به مینای طبیعی دندان و کامپوزیت، در برابر لکه مقاوم‌تر هستند.

• آیا نصب ونیر پرسلن نیاز به تراش دندان دارد؟

بله، برای ونیرهای سنتی (پرسلن) نیاز به برداشتن مقدار قابل توجهی (حدود نیم میلی‌متر یا بیشتر) از مینای دندان است که فرآیندی برگشت‌ناپذیر است.

• آیا نصب ونیر کامپوزیت به قالب‌گیری نیاز دارد؟

خیر، در روش ونیر کامپوزیت، مواد رزین مستقیماً روی دندان شکل داده می‌شوند و معمولاً درمان تنها در یک جلسه انجام می‌شود.

• چرا ونیر کردن دندان یک فرآیند برگشت‌ناپذیر محسوب می‌شود؟

به دلیل برداشتن مقداری از مینای طبیعی دندان برای ایجاد فضای کافی جهت نصب ونیر.

• آیا پس از نصب ونیر، دندان‌ها حساس می‌شوند؟

بله، ممکن است دندان به دلیل برداشتن مینا، به گرما و سرما حساس شود.

• آیا می‌توان پس از ونیر کردن، آن‌ها را بلیچینگ (سفید) کرد؟

خیر، مواد ونیر (به ویژه پرسلن) با روش‌های بلیچینگ سفید نمی‌شوند.

• برای افزایش طول عمر ونیرها چه باید کرد؟

استفاده از مسواک نرم و نخ دندان منظم، اجتناب از جویدن اشیاء سخت (مانند یخ و ناخن)، و استفاده از محافظ دندان (اسپلینت) در صورت دندان قروچه شبانه.

• آیا ونیرها اغلب تحت پوشش بیمه هستند؟

خیر، ونیرها معمولاً یک درمان زیبایی محسوب می‌شوند و اغلب تحت پوشش بیمه نیستند.